Yavaş Geçiş Zamanlı Kabızlık (Slow-Transit Constipation )

Adı üstünde dışkılama düzeneğinde rol alan kolon motilitesinde ve buna bağlı dışkı yapma isteğinde azalma ile karakterize kabızlık durumudur. Dolayısıyla, dışkının oluşum ve depolanma işlevinde görevli kalın barsaklardaki karıştırıcı ve ilerletici kasılmaların yavaşlaması sonucu katı ve/veya sert dışkı oluşumu ve bunun seyrek olarak boşaltılması söz konusudur. Bu durum, dışkılama sırasında ıkınmalara neden olsa da Anorektal fonksiyonda ıkınmayı daha da tetikleyecek bozukluklar ya yoktur ya da henüz oluşmamıştır. Bu nedenle yavaş geçiş zamanlı kabızlıkta sorun, kolon motilitesindeki azalma veya yavaşlama olarak başlar.

Kolon motilitesi dediğimiz bu kasılmalar, dolayısıyla da barsak hareketleri iki ana sebeple azalır veya yavaşlar.
1. Barsak içersinde yeterli dışkı olmaması (Etki-Tepki yetersizliği): Barsak içersinde dışkının oluşturduğu etkiye bağlı olarak barsak duvarları tepki verir ve barsak sinir ileti sistemi uyarılarak kasılmalar tetiklenir. O yüzden barsaklarda yeterli dışkı olması gerekir. Ancak gereğinden fazla ve yoğun kıvamda dışkı varlığı ile karakterize etki fazlalığı da tepkinin yeterli olmamasına sebep olur. Terazi dengesi....
2. Barsak duvarındaki sinir-ileti yetersizliği: Bu durum çeşitli endokrin, metabolik ve nörolojik hastalıklara bağlı olarak oluşabilmektedir. Bu hastalıklara bağlı olarak oluşan kabızlık durumları Sekonder Kabızlık olarak değerlendirilir. Diğer taraftan, kısa aralıklarla dahi olsa yıllardır devam eden dışkı yumuşatıcı ilaç veya bitkisel ürün kullanımları da sinir-ileti yetersizliğine neden olur ve Primer kabızlık olarak değerlendirilir.

Yavaş Geçiş Zamanlı Kabızlığın temelleri, yeterli beslenme ve zamanında tuvalete gitme bilincinin olmadığı çocukluk ve gençlik yıllarında, etki-tepki yetersizliğine bağlı olarak atılmaya başlanır. İşte bu düzensiz beslenme ve tuvalet alışkanlığı sonucu yavaş geçişli kabızlık; toplumda yaygın olarak bilinen basit kabızlık olarak karşımıza çıkar. Nasıl mı? Tabii ki haftada 3'den az olacak şekilde katı-sert dışkılama olarak... Bu durum kısa vadeli su, sebze ve meyva alımını artırmaya yönelik basit tedbirlerle geçiştirilir. Ancak ilerleyen yıllarda zaman zaman tekrarlar ve temeller kuvvetlenir. Temeller kuvvetlendikçe bu basit tedbirler yetmez hale gelmeye ve devreye kısa süreli dışkı yumuşatıcı ilaç veya bitkisel ürünler girmeye başlar. Ama, sıklıkla yine geçiştirilir.

Ancak uzun süreli ve kontrolsüzce dışkı yumuşatıcı ilaç veya bitkisel ürün kullanılması, bir taraftan barsak içersindeki dışkı miktarını azaltarak etki-tepki yetersizliğine, diğer taraftan barsaklarda sinir-ileti yetersizliğine sebep olarak "Kaş yapayım derken göz çıkarma" misali mevcut durumu daha da körüklemektedir.

Bu çerçevede temelleri atılan ve körüklenen motilitedeki azalma; yıllar geçtikçe barsakların sinir-ileti sisteminde hasarlara yol açarak hastayı uzamış kolon (Redundant Colon) ve barsak tembelliğine (Colonic Inertia) kadar götürebilir. Bu durum yavaş geçişli kabızlığın daha ciddi boyutlara taşındığı anlamına gelir.

Bu nedenle kısa vadeli çözümlerle geçiştirmeye çalışmak yerine deneyimli bir hekim klavuzluğunda uzun vadeli, kalıcı yaklaşımlarda bulunmak gerekir. İlk adım, "Kabızlığa İlk Yaklaşım" bölümümüzde anlatıldığı gibi beslenme ve dışkılama alışkanlıkları konusundaki eğitimdir. İkinci adım, hastayı takip sürecine almaktır. Bu sayede hasta uyumu kontrol altında tutulmuş olur. Üçüncü adım ise hem hasta uyumu hem de sıkıntıların durumuna göre kısa süreli dışkı yumuşatıcı ve motilite artırıcı ilaçları kontrollü olarak devreye sokmaktır. Erken aşamada yakalanmış veya uygun yaklaşımlarda bulunulmuş hastalarda, başarı oranı yüksek olmaktadır. Ancak kontrolsüz kalan veya kendi başına çözüm arayan hastalarda yavaş geçişli kabızlık ciddi boyutlara ulaşabilmekte ve/veya form değiştirebilmektedir.

Tüm bu süreçte Yavaş geçişli kabızlık formunda başlayan Primer kabızlık, yıllar geçtikçe yavaş yavaş form değiştirmeye de başlayabilir. Çünkü motilitedeki bu azalma zamanla kabızlık kısır döngüsünde ıkınmayı tetiklemeye başlar. Artan ıkınmalar sonucu Anorektal fonksiyonlarda, çıkış güçlüğü ile karakterize; sıklıkla Rektosel(bayan) ve İnternal Mukozal Prolaps(erkek) adı altında değişiklikler oluşmaya başlar. Böylece Yavaş Geçiş Zamanlı Primer Kabızlık; çıkış güçlüğü formunun da katılımıyla Kombine Kabızlık formuna dönüşmeye başlayabilir.

Tabii, artan bu ıkınmalara bağlı olarak makatta; hemoroidal hastalık, anal spazm, anal fissür, anal apse gibi hastalıkların da gelişme riski göz ardı edilmemelidir. Ki, çoğu hasta kabızlıktan ziyade makatta gelişen bu hastalıklara bağlı şikayetler ile görülür. Ama asıl neden tedavi edilmediği sürece bu sonuçların tedavisi uzun vadeli olmaz... Nüks...

« « Primer Kabızlıkta Yaklaşım

Çıkış Güçlüğü Kabızlığı » »



Opr.Dr. Levent TEZCAN
Genel Cerrahi Uzmanı

Kükürtlü Mah. Oulu Cad. Oylum Gökberk Sitesi F-Blok D:1
Osmangazi/BURSA

Muayenehane TEL :	+ 90 224 235 10 50
GSM :	+ 90 532 485 18 00
E-MAİL :	basurum@gmail.com
MSN :	basurum@hotmail.com

Web Stats