Kabızlıkta Tanı-Ayırıcı Tanı İşlemleri

Kabızlık; ülkemiz dâhil tüm dünyada, en yaygın kendi kendine teşhis ve tedavi edilen sıkıntılar topluluğudur. Sıklıkla sıvı ve lif alımını artırarak veya yumuşatıcı ilaç(lar) ve bitkisel ürünlerle kontrol altına alınmaya çalışılır. Buna rağmen günümüzde, her iki kadından birinde(%50) ya da her 5 erkekten birinde(%20) kabızlık sorunlarına rastlanır. O halde, niye bu kadar yaygın?

Bunu en önemli ve sık rastlanılan nedeni; kişilerin kendi kendine teşhis koymaları ve buna bağlı olarak tedavi adına bilinçsizce, kabızlığın nedeni ile tam uyumlu olmayan yaklaşımlarıdır. Bu yaklaşımların temelini, “iyi geliyor, rahatlatıyor” diyerek kullanılan dışkı yumuşatıcı ilaç veya bitki çayları oluşturur. Her geçen yıl daha da artan ve yaygınlaşan, yumuşatıcı ilaç ya da bitkisel ürünlerin kullanım oranları ve satış sayıları dikkatinizi çekecektir.

Bu ürünler, görünüşte geçici bir yardım sağlasalar da sorunun temeline yönelik etkileri olmaz. Hatta, kısa aralıklarla dahi olsa uzun yıllar kullanılması sonucu, barsak tembelliği (Colonic İnertia) yada barsak uzaması (Redundan Colon) gelişebilir. Bu durum, kabızlığın tedavisini daha da güçleştirebilir veya ilave tehlike de yaratabilir. En basitinden, bilinçli olarak uygulanabilecek basit önlemler dahi yeterli olmaz hale gelebilir.

Ayrıca “Yarısına kadar su dolu bardak” misali, kabızlığın %50’ye yakın bir bölümü Basit Kabızlık olarak tanımlanıyor, beslenme ve dışkılama alışkanlıklarında yapılacak bilinçli düzenlemelerle kontrol altına alınabiliyor olsa da "bardağın yarısının da boş!..” olduğu akılda tutularak, kabızlığın diğer nedenleri göz ardı edilmemelidir.

Tüm bu nedenlerden dolayı, kişilerin bu rahatsız edici durumdan kurtulmak ve daha kaliteli bir yaşam sürebilmek için kendilerini doğru yönlendirecek bir hekimden yardım almaları gerekir. Çünkü çözüm, sorunun içinde gizlidir ve bunun için iyi bir klavuza ihtiyaç vardır. Ancak bu sayede kabızlığa bilinçli yaklaşılmış, tanı ve ayırıcı tanı işlemleri doğru yapılmış olur.

Kabızlığın bir hastalık olmadığı, çeşitli nedenlere veya hastalıklara bağlı olarak oluşan bir sıkıntılar topluluğu olduğu akılda tutularak; hastaya 3 ana başlık altında yaklaşılır ve tanı/ayırıcı tanı işlemleri gerçekleştirilir.

I-) HASTA ŞİKAYETLERİ ve HİKAYESİ(ANAMNEZ)

Kabızlıkta şikayetlerin oluşum süreçleri...

Kabızlık nedeniyle gelen hastalardaki şikayetlerin dağılımı

Anamnez, kabızlığın teşhisi için atılması gereken ilk ve en önemli adımdır. Bu sayede, hastanın farkında olduğu/olmadığı sıkıntılar ile bu sıkıntıların yaşam kalitesine olan etkisi, yani sorunların temel parçaları; şikâyetler ve hikaye belirlenmiş olur. Şikâyetler, dışkının hazırlanma-depolanma ve çıkarılma sürecine ya da her iki sürece bağlı olarak oluşur. Hikaye olarak da günlük yaşama yansır. Alınan tüm bilgiler, detaylı sorgulama adı altında aşağıda adı geçen sorularla pekiştirilir.

♦► Bu sıkıntılarınız ne kadar zamandan beri var? (Kaç gün/hafta/ay/yıl dan beri var gibi...)

♦► Karın şişkinliği ve hazımsızlık yaşar mısınız?

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her gün

♦► Kabızlık nedeniyle yumuşatıcı ilaç veya bitki çayları kullanır mısınız?

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her gün

♦► Uzun yıllar tedavi gördüğünüz veya halen tedavi görmekte olduğunuz yandaş bir hastalığınız var mı?

♦► Uzun yıllar kullandığınız veya halen kullanmakta olduğunuz ilaç(lar)var mı?

♦► Geçirilmiş karın ve/veya makat(anal) ve/veya pelvik bölge ameliyatı var mı?

♦► Öğün sayısı ve miktarı ile sıvı alımı gibi detaylı beslenme alışkanlığı...

♦► Karın ağrısı ve şişkinliği, bulantı, kusma veya son iki üç ayda hızlı kilo kaybı var mı?

♦► Makattan kan gelme durumu oluyor mu? Az veya çok....

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her gün

♦► Tuvalette veya tuvalet dışında makatta ağrı, şişlik gibi çeşitli makat ağzı sorunları oluyor mu?

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her gün

♦► ”Her yerde ve her tuvalete girebilirim. Asla erteleyemem.” diyenlerden misiniz?

____Evet, çok rahat girer, ihtiyacımı gideririm. ____Hayır, uygun ortam ararım. Yoksa tutarım.

♦► Tuvalete gitme sıklığınız;

____Düzenli, her gün ____Düzenli, haftada en az 3 defa ____Düzensiz, haftada 3 den az

♦► Tercih ettiğiniz tuvalet tipi;

____Klozet ____Alaturka ____Fark etmiyor.

♦► Genel olarak tuvalette dışkınızın;

Kıvamı: ____Katı-sert ____Sert-yumuşak ____Yumuşak-cıvık ____Cıvık-sulu

Miktarı: ____Az ____Orta ____Bol

Kalınlığı: ____İnce(<1 cm) ____Orta(1-3 cm) ____Kalın(>3 cm)

Ya da Bristol Görsel Dışkı Ölçeğine göre dışkınızın tipi;


Tip I	Tip II	Tip III	Tip IV	Tip V	Tip VI	Tip VII	Tip VIII

♦► Genel olarak tuvalette kalma süreniz?

____2-5 dk ____6-10 dk ____11-20 dk ____21-30 dk ____30 dk dan fazla

♦► Tuvalette ilk ıkınma sonrası, “Dışkının makat ağzına geldiğini hissediyorum. Ancak kendiliğinden çıkmıyor. Çıkarmak için her aşamada karın kasları ile desteklemem(ıkınmam) gerekiyor. Ikınmadan çıkmıyor.” diyenlerden misiniz?

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her tuvalette

♦► Dışkımın kıvamı yumuşak iken rahat çıkıyor. Ancak kıvamı pekleştiğinde çıkarmak için makat çevresinden parmağımla bastırmak, ittirmek zorunda da kalabiliyorum.” diyenlerden misiniz?

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her tuvalette

♦► Tuvalette tam boşalamama, sanki “daha varmış” gibi hissedip biraz daha beklediğiniz, ıkındığınız oluyor mu?

____Hayır ____Nadiren, yılda bir iki ____Bazen, ayda bir iki ____Genellikle, haftada bir iki ____ Sürekli, her tuvalette

Kabızlık nedeniyle yaşanan sıkıntılar; sıklıkla dışkı miktar, kıvam veya tuvalete çıkma sayısıyla bağdaştırılarak anlatılır. Utanma ve ayıp gibi duygular nedeniyle yada "Normal" diye düşünülerek dışkılamayla ilgili daha detaylı bilgileri almak pek mümkün olmaz. O yüzden sadece hastanın anlattıkları ile yetinilmemeli, zaman ayırarak (?) detaylı sorgulama mutlaka yapılmalıdır.

II-) FİZİK MUAYENE

Fizik muayene, sıklıkla abdomen(karın), pelvik(kasık) ve anorektal(makat) bölgeye yöneliktir. Ancak diğer nedenlerin atlanmaması için anamnez bulguları eşliğinde genel bir fizik muayene de yapılır.

Hastanın anorektal (makat) muayenesinin tam olarak yapılması hem kabızlığın sebebini araştırmak hem de kabızlığın sonuçlarını görmek bakımından önemlidir.

Karın bölgesinin muayenesinde karın şişkinliği, ele gelen kitle varlığı gibi özellikler araştırılır. Müteakiben anal bölgeye geçilir. Anal muayene; kabalar aralanarak gözle, elle dokunularak dışardan/parmakla içerden ve son olarak da ıkındırılarak tamamlanır. Böylece anamnez ile elde edilen veriler doğrultusunda düşünülen olası nedenler; fizik muayene ile desteklenmiş veya ekarte edilmiş olur.

III-) TETKİKLER

Kabızlığın araştırılmasında tetkikler; anamnez ve muayene kadar her hasta için olmazsa olmaz değildir. Hastanın alarm bulgularına ya da hekimin düşündüğü olası nedenlere veya uygulanan tedaviye rağmen şikayetlerin geçmemesine bağlı olarak tetkik aşamasına geçilir. Bu tetkikler; Laboratuar, Görüntüleme ve Fizyolojik testler olarak 3 başlıkta toplanır.

Rutin biyokimyasal, hematolojik ve tiroid fonksiyonlarının araştırıldığı Laboratuar testleri, anamnez ve muayene bulguları neticesinde yapılır. Rutin olarak, kabız hastalarda kan tahlillerinin gerekliliği konusunda kesin çıkarıma neden olacak tıbbi deliller ortaya konamamıştır. Sıklıkla, kabızlığın sekonder nedenlerinden, olası yandaş hastalıkların tespit edilmesinde kullanılır.

Görüntüleme yöntemleri olarak Düz karın grafisi, Baryumlu Çift Kontrast Kolon Grafisi (İlaçlı Kolon Filmi) ve Sigmoidoskopi/Kolonoskopi gibi kolonda mekanik tıkanmayı gösterecek tetkiklerden faydalanılır. Anamnez ve muayene bilgileri doğrultusunda, alarm bulgularının gözlendiği hastalarda olası malignite(kolorektal kanser?) düşüncesiyle öncelikle kolonoskopi kullanılır.

Kabızlığa yaklaşımda dikkat edilmesi gereken Alarm Bulguları	♦ Hasta yaşının 50'nin üstünde olması
	♦ Ailede kalın barsak kanser hikayesi olması
	♦ Makatta kanama olması
	♦ Son birkaç ayda sebebi belirsiz hızlı kilo kaybı
	♦ Karında veya makatta elle hissedilebilen kitle varlığı
	♦ Uzun süren halsizlik, yorgunluk, solukluk gibi kansızlık belirtileri

Basit ve sekonder kabızlık nedenleri ekarte edildikten sonra devam eden kabızlık durumlarında; dışkılama sisteminin çalışma düzeni, yani primer kabızlık nedenleri araştırılabilir. Bu amaçla; Kolon Geçiş Zamanı (Kolon Transit Time), Defekografi, Anal Manometri, 3D Endoanal Ultrasonografi gibi normal çalışma düzenine ilişkin bilgiler veren Fizyolojik testler kullanılır. Ki, bu sayede; normal çalışma düzeninin bozulduğu primer kabızlığın alt grupları belirlenmiş olur.

Kabızlıkta, tanı ve ayırıcı tanı işlemleri adı altında hastaya yaklaşımın genel bir çerçevesini belirlemiş olduk. Peki, her hasta bu aşamaların tümünden geçecek mi? Tabii ki hayır... O halde, "Kabızlıkta Yaklaşım" adı altında hastaların nasıl değerlendirilmesi gerektiğini, izlenmesi gereken yolu; aşama aşama ele alalım.

« « Kabızlık Nasıl Oluşur?

Kabızlıkta Hastaya İlk Yaklaşım » »



Opr.Dr. Levent TEZCAN
Genel Cerrahi Uzmanı

Kükürtlü Mah. Oulu Cad. Oylum Gökberk Sitesi F-Blok D:1
Osmangazi/BURSA

Muayenehane TEL :	+ 90 224 235 10 50
GSM :	+ 90 532 485 18 00
E-MAİL :	basurum@gmail.com
MSN :	basurum@hotmail.com

Web Stats